اگر زیاد سلفی می‌گیریم؛ به بیماری اختلال روانی «سلفیتیس» مبتلا هستیم؟

Young beautiful girl posing for a self portrait all dressed up in winter clothes in her living room

چندین سال است که روان‌شناسان بر سر مسئله «سلفی» اختلاف‌نظر دارند. برخی روان‌شناسان، گرفتن عکس سلفی را یک نشانه اختلال روانی می‌دانند و برخی دیگر آن را فقط یک جلوه بیرونی از خودشیفتگی و اثبات خود قلم‌داد می‌کنند.

فرهنگ لغات آکسفورد سِلفی را این‌گونه تعریف کرده است: «عکسی که فرد از خودش می‌گیرد و معمولا منظور آنهایی است که با گوشی هوشمند یا وب‌کم گرفته شده‌اند و از طریق شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند.»

در علم روان‌شناسی و روان‌شناختی، سلفی گرفتن کاری است که به فرد اجازه می‌دهد خودش را نشان بدهد، شخصیت خودش را اثبات کند، اهمیت شخصی برای خودش قائل باشد و یک خصوصیت شخصیتی مانند خودشیفتگی است.

اما هنگامی که گرفتن عکس سلفی فراتر از یک رفتار و کنش عادی شود؛ مثلا افراد ساعت‌ها مشغول ویرایش، تغییر رنگ و کنتراست، تغییر پس‌زمینه و اضافه کردن انواع افکت‌ها به عکس پیش از بارگذاری آن شوند؛ آیا هنوز یک رفتار عادی و طبیعی است؟

یا هنگامی که افراد برای گرفتن یک عکس سلفی خاص، با جان خود بازی می‌کنند؛ به محیط‌های خطرناک و جنون‌آفرین می‌روند یا ده‌ها عکس سلفی گرفته تا یکی از آن‌ها منتشر شود؛ باز هم باید سلفی‌بازها را افراد عادی که کمی خودشیفتگی بیشتری دارند؛ محسوب کرد؟

سلفیتیس چیست؟

در مارس ۲۰۱۴، انجمن روان‌پزشکی امریکا (APA) طی مقاله‌ای، «سلفیتیس» یا التهاب سلفی را یک اختلال روانی جدید شناخت. تعریف «سلفیتیس» از نظر APA این‌گونه است: «تمایل وسواس‌گونه و اجباری برای عکس‌برداری از خود و انتشار آن در رسانه‌های اجتماعی به‌عنوان راهی برای جبران کمبود عزت نفس و برطرف کردن فقدان صمیمیت.»

البته، در این مطلب برای «سلفیتیس» یا التهاب سلفی چندین مرز و سطح تعریف شده است. مثلا، فردی که در طول روز ۳ بار از خودش عکس سلفی بگیرد ولی آپلود نکند؛ در مرز این اختلال روانی است.

افرادی که در طول روز ۳ بار عکس سلفی می‌گیرند و تمام آن‌ها را روی شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند؛ در سطح حاد هستند و افرادی که در طول روز مدام در حال گرفتن سلفی هستند و مثلا روزی ۶ عکس می‌گیرند و آپلود می‌کنند؛ به «سلفیتیس» مزمن دچار شدند.

تشکیک در سلفیتیس

پس از انتشار این مطلب، بازخوردهای زیادی در رسانه‌ها پیدا کرد. برخی آن را شایعه دانسته و برخی دیگر روی آن تاکید کردند. بسیاری از روان‌شناسان سطح‌های گفته شده برای «سلفیتیس» را تایید کردند و حتی پیش‌فرض‌هایی درباره آن‌ها وجود داشته است.

تقریبا غالب روان‌پزشکان، سلفی گرفتن زیاد را یک التهاب سلفی و کنش روانی اختلال‌گرانه می‌دانند ولی محل اختلاف و بحث روی مقیاس‌ها و معیارها است.

اینکه دقیقا گرفتن چند بار سلفی در طول روز نشانه «سلفیتیس» حاد یا مزین است؟ افراد «سلفیتیس» چه مشخصه‌های دیگری دارند و مولفه‌های اصلی کدام‌ها هستند؟ آیا گرفتن عکس سلفی به تنهایی نشان‌دهنده «سلفیتیس» است؟

مثلا، افرادی که در طول هفته فقط یک عکس سلفی گرفتند ولی برای این عکس‌ها ساعت‌ها و شاید روزها زمینه‌سازی کردند؛ به «سلفیتیس» مبتلا نیستند؟

در تازه‌ترین تحقیق، برای «سلفیتیس» شش پارامتر زیر مطرح شده است:

  • به‌سازی محیط اطراف: در مکان‌های خاصی سلفی می‌گیرند تا به دیگران پز بدهند و احساس خوبی داشته باشند.
  • رقابت اجتماعی: می‌خواهند در شبکه‌های اجتماعی لایک بیشتری گرفته و از دیگران پیشی بگیرند.
  • نیاز به توجه: برای جلب توجه دیگران سلفی می‌گیرند.
  • تغییر خلق و خو: سلفی می‌گیرند چون حال‌شان را بهتر می‌کند.
  • اعتماد‌ به نفس: سلفی گرفتن به آن‌ها حس اعتماد به نفس و مثبتی می‌بخشد.
  • هم‌نوایی فردی: عکس‌های سلفی باعث می‌شوند در میان هم‌سن و سالان خود بیشتر جا باز کند و در طیف‌های گروهی اجتماعی پذیرفته شود.

در این تحقیق، مشخص شده است افرادی که دارای «سلفیتیس» مزمن هستند؛ به خاطر جلب توجه، رقابت اجتماعی، به‌سازی محیط اطراف، هم‌نوایی فردی و نیاز به توجه سلفی می‌گیرند.

اگرچه، از نظر علمی و روان‌شناسی، تعداد افراد کمی به سلفی اعتیاد دارند ولی طیف زیادی از سلفی‌بازها در گروه «سلفیتیس» حاد قرار می‌گیرند.

سخن آخر

«سلفیتیس» یا عادت وسواس‌گونه به سلفی گرفتن زیاد، اثبات شده است و یک اختلال روانی جدی است ولی هنوز باید تحقیقات زیادی انجام شود تا بتوان به طور دقیق‌تر مشخص کرد چه افرادی دارای «سلفیتیس» هستند یا دلایل ریشه‌ای آن چه هستند!

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

از دیدگاه شما متشکریم